આપણે ઘણી વાર અખબારોમાં વાંચતા હોઇએ છીએ કે કોઈ સાથે ઓનલાઇન છેતરપિંડી થઈ અને ઓટીપી આપ્યા વિના તેમનું બેન્ક એકાઉન્ટ ખાલી થઈ ગયું! એ જ રીતે વોટ્સએપ પર કંપનીના બોસ કે નજીકના સંબંધીના વોટ્સએપ નંબર પરથી રકમ ટ્રાન્સફર કરવાની સૂચના કે વિનંતી આવી અને તેનું પાલન કર્યા પછી ખબર પડી કે કંપનીના બોસ કે સંબંધીએ પોતે ખરેખર એવો કોઈ મેસેજ મોકલ્યો જ નહોતો!

આ બંને પ્રકારના કિસ્સામાં ઓટીપીની આપલે થઈ જ હોય છે. ફક્ત સાચી વ્યક્તિને બદલે એ ઓટીપી છેતરપિંડી કરનાર વ્યક્તિના હાથમાં પહોંચી ગયો હોય છે અને સાચી વ્યક્તિને તેની જાણ પણ હોતી નથી.

નવા સમયમાં ઓનલાઇન એકાઉન્ટને સલામત રાખવા માટે ટુ-ફેકટર ઓથેન્ટિકેશનની પદ્ધતિ વિકસી છે. તેમાં આપણે કોઈ જગ્યાએ લોગઇન થવાનો પ્રયાસ કરીએ ત્યારે સાચી વ્યક્તિ લોગઇન થઈ રહી છે તેની ખાતરી કરવા માટે જે તે સિસ્ટમ તરફથી તેમાં રજિસ્ટર્ડ આપણા મોબાઇલ નંબર પર ઓટીપી મોકલવામાં આવે છે. એ જ રીતે આપણે પોતાનું વોટ્સએપ એકાઉન્ટ એક ફોનમાં બંધ કરીને બીજા ફોનમાં એક્ટિવેટ કરવું હોય ત્યારે પણ વોટ્સએપ તરફથી આ રીતે ઓટીપી મોકલવામાં આવે છે.

હવે બરાબર ધ્યાન આપજો. ઓટીપી મોકલવાની પદ્ધતિ જુદી જુદી હોઈ શકે છે. શરૂઆતમાં સિસ્ટમ તરફથી એસએમએસ દ્વારા ઓટીપી દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. જ્યારે ત્રણેક વાર આ રીતે ઓટીપી મોકલ્યા પછી એ ઓટીપી લોગઇન થવા માટે આપવામાં ન આવે ત્યારે સિસ્ટમ તરફથી વોઇસ કૉલ દ્વારા ઓટીપી જણાવવામાં આવે છે. છેતરપિંડી કરનારા લોકો આ સુવિધાનો ગેરલાભ લે છે.

વાત આ તબક્કે પહોંચે ત્યારે તેનો લાભ લઈ શકાય એ માટે તેમણે પહેલેથી તૈયારી કરી હોય છે. શિકાર નક્કી કર્યા પછી તેઓ સૌથી પહેલાં તેને ફોન કૉલ કરે છે.

પોતે ટેલિકોમ કંપનીના કર્મચારી હોવાનું જણાવીને કહે છે કે ‘‘તમારા ફોન નંબરના કનેકશનમાં કંઈક ગરબડ ઊભી થઈ છે. ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ફોનમાંથી જ એક નાનું એકશન લઇને સમસ્યા ઉકેલી શકીશું.’’ એ પછી તેઓ મોટા ભાગે ‘*401#’ અને ત્યાર પછી ઠગનો પોતાનો મોબાઇલ નંબર ડાયલ કરવા કહે છે.

બધા લોકો આ સાણસામાં સપડાય નહીં પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિ ગફલત કરી બેસે તો તે, આ યુએસએસડી કોડ ડાયલ કરીને તેના પર આવતા બધા કૉલ ઠગના મોબાઇલ નંબર પર ફોરવર્ડ કરવાની સૂચના પોતાની મોબાઇલ કંપનીને આપી બેસે છે, કેમ કે આ યુએસએસડી કોડ અનકન્ડિશનલ કૉલ ફોરવર્ડિંગની સૂચનાનો છે. મોબાઇલ કંપની તરફથી કૉલ ફોરવર્ડિંગ એક્ટિવેટ થયું હોવાનો મેસેજ પણ આવે છે. પરંતુ મોટા ભાગના લોકો આવા મેસેજ તરફ ધ્યાન આપતા નથી.

પછી તરત ઠગ ટોળકી પ્લાનનો બીજો તબક્કો અમલમાં મૂકે છે. તેની પાસે શિકારના ક્રેડિટ કાર્ડ કે બેન્ક એકાઉન્ટ કે વોટ્સએપ નંબર (સૌથી સહેલી વાત) વગેરે વિગતો હોય તો તેનાથી તે તેમાં લોગઇન થવાનો કે પોતાના ફોનમાં શિકારનું વોટ્સએપ એકાઉન્ટ એક્ટિવેટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. શિકાર પોતે આ આખી વાત પ્રત્યે બેધ્યાન હોય. આથી તેના પર એસએમએસ દ્વારા ઓટીપી આવે તો પણ તેના વિશે તેને જાણ હોય જ નહીં. આથી તે ઓટીપી પ્રોવાઇડ કરે નહીં. આથી સિસ્ટમ વોઇસ કૉલ મારફત ઓટીપી મોકલે. શિકારના ફોન પર આવતો આ વોઇસ કૉલ ઠગના ફોન નંબર પર ફોરવર્ડ થઈ જાય છે અને તે પછી તે ધાર્યાં કામ કરી શકે!