આપણે મીટિંગમાં હોઇએ કે મહત્ત્વનું કામ કરી રહ્યા હોઇએ ત્યાં ફોન રણકે અને આપણે કોલ રીસિવ કરીએ પછી ખબર પડે કે એ તો ક્રેડિટ કાર્ડની ઓફર કરતો ફોન હતો! આવા વણનોતર્યા સ્પામ કોલ્સનું પ્રમાણ સતત વધી રહ્યું છે.

તેના મૂળમાં બે-ત્રણ વાત છે. એક, આપણે પોતે જુદી જુદી જગ્યાએ પોતાના મોબાઇલ નંબર અને ઈ-મેઇલ એડ્રેસની લ્હાણી કરતા રહીએ છીએ, બીજું, વિશ્વસનીય લાગતી સર્વિસમાં આપણે આ વિગતો આપી હોય અને ત્યાંથી ડેટાની ચોરી થાય, અને ત્રીજું, આપણે જેને ભરોસાપાત્ર માની હોય તે કંપની આપણો ડેટા વેચે!

હવે સમાચાર છે કે સ્પામ કોલ અને મેસેજનું આ વધતું દૂષણ અટકાવવા માટે ભારતમાં બ્લોકચેઇન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થશે. ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (ટ્રાઇ)એ ‘અનસોલિસિટેડ કમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન’ અટકાવવા માટે એક ફ્રેમવર્ક તૈયાર કર્યું છે. જેમાં વિવિધ ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડર સાથે મળીને ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ લેજર ટેકનોલોજી એટલે કે બ્લોકચેઇન આધારિત એક વ્યવસ્થા ઊભી કરશે. આ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, કાયદેસર રીતે પોતાની પ્રોડક્ટનું ફોન દ્વારા પ્રમોશન કરવા ઇચ્છતી કંપનીઓએ નવા પ્લેટફોર્મ પર નોંધણી કરાવવાની રહે છે અને યૂઝર્સને નિયમિત રીતે પોતાનું પ્રમોશન મટીરિયલ મોકલતાં પહેલાં તેની મંજૂરી મેળવવી પડશે.

ભારતમાં એક તરફ આ રીતે ટેલિમાર્કેટિંગ માટેના પ્લેટફોર્મમાં રજિસ્ટર્ડ કંપનીઓ તરફથી વિસ્તૃત મંજૂરીઓ પછી પ્રમોશનલ મટીરિયલ મોકલવામાં આવે છે અને બીજી તરફ આ પ્રકારનું રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યા વિના જ ટેલિમાર્કેટર તરફથી ફોનકોલ કે એસએમએસ, મેસેજ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે.

નવી બ્લોકચેઇન આધારિત વ્યવસ્થા ઊભી થયા પછી વિવિધ ટેલિકોમ પ્રોવાઇડર કંપની વચ્ચેનું સંકલન વધુ સરળ બનશે અને એ પછી મંજૂરી કે રજિસ્ટ્રેશન વિના ટેલિમાર્કેટિંગ કરવું મુશ્કેલ બનશે એવી આશા રાખીએ.