આપણે પોતાના એન્ડ્રોઇડ સ્માર્ટફોન કે એપલ સ્માર્ટફોનમાં કોઈ એપ ડાઉનલોડ કરીએ ત્યારે મોટા ભાગની એપ ફ્રી હોય છે જ્યારે કેટલીક એપ ઇન્સ્ટોલ કરતી વખતે જ ખરીદવી પડે છે. એ માટે આપણે વાયા ગૂગલ, એપના ડેવલપરને રૂપિયા ચૂકવવા પડે. એ જ રીતે, ઘણી એપમાં ‘ઇન-એપ-પરચેઝ’નો વિકલ્પ જોવા મળતો હોય છે. આવી એપ પોતે ફ્રી હોય, પરંતુ વધારાની સવગડો કે ફીચર્સ જોઈતાં હોય તો તે ખરીદવી પડે છે.

 જ્યારે ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ કરેલી એપથી આપણે કરિયાણા કે કપડાં વગેરે જેવી વાસ્તવિક ચીજવસ્તુઓની ખરીદી કરીએ ત્યારે તે માટે એપ ડેવલપર તેની પસંદગીના કોઈ પણ પેમેન્ટ ગેટવે મારફત આપણી પાસેથી રૂપિયા મેળવી શકે છે. પરંતુ જ્યારે એપમાં કોઈ પણ પ્રકારની ડિજિટલ ચીજવસ્તુઓની ખરીદી કરવામાં આવે ત્યારે એપલ કે ગૂગલની પોતાની પેમેન્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.

હવે જુઓ કે આ બંને કંપની એપ ડેવલપર્સનું નાક દબાવીને કેવી તોતિંગ કમાણી કરે છે. જ્યારે એપમાં કોઈ પણ પેમેન્ટ ગેટવેની મદદથી પેમેન્ટ કરવામાં આવે ત્યારે એપ ડેવલપરે તેને મળતી રકમમાંથી મોટા ભાગે બે ટકા જેટલી રકમ તેની પેમેન્ટ ગેટવે સર્વિસને ફી તરીકે ચૂકવવી પડે છે. બીજી તરફ ડિજિટલ કન્ટેન્ટ માટે જ્યારે ફરજિયાતપણે ગૂગલ કે એપલની પેમેન્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો પડે ત્યારે એપ ડેવલપરે તેમને મળતી રકમમાંથી ૩૦ ટકા જેટલી તોતિંગ રકમ ફી તરીકે ગૂગલ કે એપલને ચૂકવવી પડે છે!

લાંબા સમયથી આખા વિશ્વમાં ગૂગલ અને એપલની આ ફી સામે વિરોધ ઊઠી રહ્યો છે. ભારતમાં કોમ્પિટિશન કમિશન ઓફ ઇન્ડિયા (સીસીઆઈ) નામની જાહેર સંસ્થા સમક્ષ આ બાબતે ગૂગલ સામે ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાની પ્રારંભિક તપાસમાં ગૂગલ કંપની ‘ખોટી અને ભેદભાવભરી રીતે’ એપ ડેવલપર્સને ગૂગલની પોતાની પેમેન્ટ બિલિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવા ફરજ પાડતી હોવાનું તારણ મૂકાયું છે. સીસીઆઈ આ  સંબંધે વધુ તપાસ કરશે અને ગૂગલને પણ તેનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપશે.

ભારતમાં લાંબા સમયથી સરકાર વિવિધ ટેક કંપનીની પોલિસીઓ સામે કડક વલણ અપનાવી રહી છે. તે જોતાં ગૂગલની આ આકરી ફી નીતિ સામે પણ સરકાર પગલાં લે તેવી શક્યતા છે. કોરિયામાં પણ આ જ રીતે સરકારે આક્રમક વલણ અપનાવતાં ગૂગલે ત્યાંના એપ ડેવલપર્સને ગૂગલની બિલિંગ સિસ્ટમ ઉપરાંત અન્ય પેમેન્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાની છૂટ આપવી પડી છે. જો ભારતમાં એમ થશે તો ભારતીય એપ ડેવલપર્સ તથા એપ યૂઝર્સને દેખીતો બહુ મોટો ફાયદો થશે.