ઓનલાઇન ટ્રાન્ઝેક્શન સહેલું છે, પણ ભૂલ ન થાય એ જોવાની જવાબદારી આપણી જ છે.
આગળ શું વાંચશો?
- બેન્ક સાચી, પણ બ્રાન્ચ ખોટી
- બેન્ક અને બ્રાન્ચ બંને ખોટાં
દેખીતું છે કે આપણે આપણી બેન્કની એપ કે સાઇટ પરથી બીજી કોઈ વ્યક્તિના ખાતામાં ઓનલાઇન મની ટ્રાન્સફર કરતી વખતે દરેક વિગતો સાચી હોવાની ખાતરી કરવી પડે.
સીધા બેન્ક ખાતામાંથી ઓનલાઇન મની ટ્રાન્સફરના હવે ચાર રસ્તા ઉપલબ્ધ છે.
- નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર (NEFT)
- રીયલ ટાઇમ ગ્રોથ સેટલમેન્ટ (RTGS)
- ઇમીડિયેટ પેમેન્ટ સર્વિસ (IMPS)
- યુનિફાઇડ પેમેન્ટ સર્વિસ (UPI).
આ ચારેય સર્વિસ થોડી થોડી જુદી પડે છે, પરંતુ હવે એકબીજાની નજીક આવી રહી છે. ખાસ કરીને આઇએમપીએસ અને યુપીઆઇ લગભગ એક જ પ્રકારની સર્વિસ છે.
પહેલા ત્રણ પ્રકારની સર્વિસમાં, પોતાના ખાતામાંથી આપણે કોઈ પણ વ્યક્તિને રૂપિયા મોકલતી વખતે સામેની વ્યક્તિનું નામ, ખાતા નંબર, ખાતાનો પ્રકાર અને ઇન્ડિયન ફાયનાન્સિયલ સિસ્ટમ કોડ (આઇએફએસસી) લખવાનો હોય છે. યુપીઆઇથી પેમેન્ટ કરતી વખતે સામેની વ્યક્તિ યુપીઆઇ આઇડી ધરાવતી હોય તો માત્ર એ લખવાથી ચાલી જાય. પરંતુ આપણે સામેની વ્યક્તિનું યુપીઆઇ જાણતા ન હોઇએ તો ફરીથી ઉપર જણાવેલી બધી વિગતો લખીને ઓનલાઇન ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે.
ઓનલાઇન ટ્રાન્સફર કરવા માટે મોટા ભાગે આપણે બેન્ક એપ કે નેટ બેન્કિંગમાં સામેની વ્યક્તિની ઉપરની વિગતો જણાવીને તેને બેનિફિશિયરી તરીકે ઉમેરવાની રહે છે. આઈએમપીએસના કિસ્સામાં કેટલીક બેન્ક બેનિફિશિયરી ઉમેર્યા વિના વન ટાઇમ ટ્રાન્સફરની પણ સગવડ આપે છે. યુપીઆઇના સંજોગમાં આવી જરૂર હોતી નથી.
હવે મૂળ સવાલ પર આવીએ તો, ઉપર જણાવેલી યુપીઆઇ સિવાયની રીતમાં સામેની વ્યક્તિનો ખાતા નંબર અને આઇએફએસસી કોડ સાચો હોવો અનિવાર્ય છે. આ બંને વિગતોથી આપણી બેન્કને ખબર પડે છે કે તેણે કઈ બેન્કની કઈ બ્રાન્ચમાં કયા ખાતામાં રકમ મોકલવાની છે.
રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા (આરબીઆઈ)ના નિયમો અનુસાર ઓનલાઇન ફંડ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે રકમ સ્વીકારનારનું નામ ઉમેરવું જરૂરી છે. પરંતુ એ ખાસ નોંધવા જેવું છે કે રકમ ટ્રાન્સફર કરતી વખતે કેટલીક બેન્ક બેનિફિશિયરીનું નામ, ખાતા નંબર અને આઇએફએસસી કોડ એકમેક સાથે મેળવ્યા પછી રકમ ટ્રાન્સફર કરે છે, પરંતુ આવું કરવું બેન્ક માટે ફરજિયાત નથી.
આ સ્થિતિમાં આપણે સામેની વ્યક્તિનો ખાતા નંબર કે આઇએફએસસી કોડ ખોટો લખીએ તો રકમ આપણા ખાતામાંથી કોઈ જુદી જ વ્યક્તિના ખાતામાં ટ્રાન્સફર થઈ જવાની પૂરી શક્યતા છે.
અલબત્ત, ખાતા નંબર કે આઇએફએસસી કોડ ખોટો લખાવાની શક્યતા ઓછી છે. ખાતા નંબર આપણે બે વાર ટાઇપ કરવો પડે છે. એમાં એક વાર તે જાણી જોઇને એસ્ટ્રિક (ફૂદડી) સ્વરૂપે રાખવામાં આવે છે. જેથી આપણે ખાતા નંબર આપણા મૂળ સ્રોતમાંથી જોઈને જ લખીએ અને બંને વાર સાચા લખીએ, જેથી તે મેચ થાય. આઇએફએસસી કોડમાં મોટા ભાગની બેન્ક, બેન્ક અને બ્રાન્ચ પસંદ કરવા માટે ડ્રોપ ડાઉન મેનૂ આપે છે. પરંતુ કેટલીક બેન્ક સીધો કોડ ટાઇપ કરવાનો વિકલ્પ આપે છે.
આ બંને રીતમાં નીચેની ભૂલ થવાની થોડી શક્યતા રહે છે. તેવી સ્થિતિમાં શું થાય તે જાણી લઈએ.