સવાલ મોકલનાર : જિજ્ઞેશ ચૌહાણ, દ્વારકા
ઘણા લોકો એવું માનતા હોય છે કે, આપણા કમ્પ્યુટરમાંની સંખ્યાબંધ હીડન એટલે કે છુપાયેલી ફાઇલ્સમાં ક્યાંક ને ક્યાંક, આપણે કમ્પ્યુટર પર જે કંઈ કર્યું હોય એ કરવા માટેના તમામ કી-સ્ટ્રોકનો રેકોર્ડ સચવાયેલો હોય છે અને સાયબર ફોરેન્સિક નિષ્ણાતો આ રેકોર્ડને આધારે કમ્પ્યુટર પરની આપણી તમામ પ્રવૃત્તિનું પગેરું પકડી શકે છે!
આ એક ખોટી માન્યતા છે, કમ્પ્યુટરમાં આપણા તમામ કી-સ્ટ્રોકનો રેકોર્ડ સચવાતો નથી, પરંતુ બીજી રીતે જોઈએ તો આપણે કોઈ પણ ડોક્યુમેન્ટમાં લખાણ લખીએ કે કોઈને ઈ-મેઇલ લખીએ તો તેમાં જોવા મળતું લખાણ ખરેખર આપણા દરેક કી-સ્ટ્રોકનો રેકોર્ડ જ છે!
એ ઉપરાંત, જો તમે કમ્પ્યુટર પર ધડાધડ ટાઇપિંગ કરી શકતા હો તો તમે ઘણી વાર અનુભવ્યું હશે કે કી-બોર્ડ પર આપણી આંગળીઓ જેટલી ઝડપથી ફરી રહી હોય એટલી ઝડપથી સ્ક્રીન પર લખાણ ટાઇપ થતું નથી. ક્યારેક કમ્પ્યુટરમાં બીજા કોઈ પ્રોગ્રામનું હેવી પ્રોસેસિંગ ચાલી રહ્યું તો પણ કી-સ્ટ્રોકને મોનિટર પર દેખાતાં વાર લાગે છે.
આ સંજોગમાં કી-બોર્ડના દરેક સ્ટ્રોક ‘બફર’ તરીકે કમ્પ્યુટરની મેમરીમાં સચવાય છે અને કમ્પ્યુટરની બીજી પ્રોસેસ હળવી થતાં સ્ક્રીન પર તે કી-સ્ટ્રોકનાં પરિણામ જોવા મળે છે, પરંતુ આ બધું ટેમ્પરરી મેમરીમાં સચવાતું હોવાથી કમ્પ્યુટર બંધ કરીએ એ સાથે બધું ભૂંસાઈ જતું હોય છે.
અલબત્ત, આ વાતનું બીજું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. જો આપણા કમ્પ્યુટરમાં કી-સ્ટ્રોક લોગર કે કી- લોગર તરીકે ઓળખાતો માલવેર ઘૂસી જાય તો તે આપણા દરેક કી-સ્ટ્રોકને રેકોર્ડ કરીને ઇન્ટરનેટ દ્વારા તેનો ડેટા હેકર સુધી પહોંચાડી શકે છે અને આ રીતે પેલો હેકર આપણા બેન્ક એકાઉન્ટના યૂઝર આઇડી અને પાસવર્ડ પણ જાણી શકે છે.
જો આપણે સારા એન્ટિવાયરસ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરતા હોઈએ તો આવા માલવેરથી ડરવાની જરૂર રહેતી નથી.
