હમણાં ગૂગલના સહસ્થાપક અને ગૂગલના આઇડિયાઝ વિભાગના ડિરેક્ટરે સાથે મળીને લખેલું એક પુસ્તક વાંચું છું : ધ ન્યૂ ડિજિટલ એજ. બંને લેખકોએ ઇન્ટરનેટથી સારી અને નરસી બંને રીતે આપણું જીવન કેવું બદલાઈ રહ્યું છે એની ઊંડાણથી ચર્ચા કરી છે.
આ જ વાત, આ અંકની કવરસ્ટોરીના સંદર્ભે જોઈએ તો સમજાય કે આપણું શિક્ષણ પણ કેટલું બદલાઈ રહ્યું છે. પહેલાં શાળા અને પાઠ્યપુસ્તક એ બે જ શિક્ષણના સ્રોત હતા. હવે શાળામાં જે શીખવા મળે છે એ બધું જ વિદ્યાર્થી ધારે તો બીજી અનેક રીતે શીખી શકે છે. મહત્ત્વનો મુદ્દો જે અપાર સંદર્ભ સામગ્રી છે એમાંથી યોગ્યને અલગ તારવવાનો છે – કોઈ પણ પ્લેટફોર્મના એપ સ્ટોરને ફેંદવા જતાં તરત સમજાય છે કે આ મુદ્દો જેટલો મહત્ત્વનો છે એટલો જ મુશ્કેલ પણ છે.
એપ્સની સંખ્યા લાખોમાં પહોંચી છે, પણ પ્લે સ્ટોરમાં એજ્યુકેશન કેટેગરીમાં ટોપ ફ્રી એપ્સનું લિસ્ટ તપાસો તો તેમાં ‘વશીકરણ’ કે ‘કુંડલી પ઼ઢના સીખેં’ વગેરે એપ જોઈને હેબતાઇ જવાય છે. સારી એપ શોધવી મુશ્કેલ છે, પણ છે ખરી.
બાકી, અભ્યાસમાં એપ્સની ઉપયોગિતાની વાત કરીએ તો સંભાવનાઓ તો અસીમ છે. ગણિત, ભૌતિકવિજ્ઞાન કે રસાયણશાસ્ત્રની સંખ્યાબંધ એપ્સમાં ભલે વિવિધ પ્રકરણોમાં કામની ફોર્મ્યુલા જ તારવવામાં આવી હોય, સ્માર્ટફોનમાં એટલું જ કામનું છે. કલાક-બે કલાકનો સમય ફાળવીને અભ્યાસ કરવો હોય તો તો પુસ્તકો છે જ, બસ-સ્ટેન્ડે બસની રાહ જોતાં જોતાં ઘડી – બે ઘડીની ફુરસદ હોય ત્યારે અભ્યાસના મુદ્દાઓ પર નજર દોડતી રહે એટલા માટે સ્માર્ટફોનમાં આટલું પણ પૂરતું છે. જો ગમે ત્યારે, ગમે ત્યાંથી વોટ્સએપ કરવાની જેમ, શીખતા રહેવાની પણ ધગશ હોય તો!
– હિમાંશુ