કેવું રહ્યું ૨૦૧૩નું વર્ષ? એક શબ્દમાં કહેવું હોય તો…

ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીની દૃષ્ટિએ વર્ષ ૨૦૧૩ને એક શબ્દમાં વર્ણવવું હોય તો કયો શબ્દ સૌથી યોગ્ય ગણાય? આઇટી સાથે જેમને ડેવલપમેન્ટનો નાતો છે એવા લોકો ‘ક્ધવર્જન્સ’ જેવો કોઈ ભારેખમ શબ્દ બોલશે અને આપણા જેવા, જેમને આઇટી સાથે રોજબરોજના ઉપયોગનો સીધો ને સાદો નાતો છે એવા લોકો કહેશે – ભેળસેળ! ખરેખર, આ આખું વર્ષ જુદાં જુદાં સાધનો અને જુદી જુદી ટેક્નોલોજી અને જુદી જુદી કંપનીઓની ભેળસેળનું રહ્યું છે. આ બધું આ જ વર્ષમાં શ‚ થયું અને પૂરું થયું એવું નથી, એટલે કે પાછલાં ને આગલાં વર્ષોની પણ ભેળસેળ છે કારણ કે વાત ઘટનાની નહીં, પ્રવાહોની છે! આવો તપાસીએ…

આગળ શું વાંચશો?

• ફોન-ફેબલેટ-ટેબલેટની ભેળસેળ
• ૨૦૧૩માં કેટલી એપ્સડાઉનડોલ થઈ?
• રાષ્ટ્રીય-આંતરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડની ભેળસેળ
• કંપનીઓનાં કાર્યક્ષેત્રોની ભેળસેળ
• આંખમાં કમ્પ્યુટર
• ઈન્સ્ટન્ટ કમ્યુનિકેશનમાં ભેળસેળ
• કમ્પ્યુટરમાં પણ ભેળસેળ
• હાઈબ્રીડ ડિવાઈસનું બજાર ઊંચકાશે?
• કમ્પ્યુટર અને ટીવીની ભેળસેળ
• કનેકટેડ પીપલ અને થિંગ્સની ભેળસેળ
• ઓફલાઈન-ઓનલાઈન ડેટાની ભેળસેળ
• ઓફલાઈન-ઓનલાઈન કામકાજની ભેળસેળ
• સહદેવ-શ્રીકૃષ્ણની ભેળસેળ
• વાસ્તવિક – અવાસ્તવિકની ભેળસેળ
• ખાનગી જાહેરની ભેળસેળ
• માણસ અને મશીનની ભેળસેળ
• પીસીમાં એપ્સ ચલાવો, નેટ કનેકશન વિના
• ઓફલાઈન એપ્સ કેવી રીતે ચલાવશો?

 ફોન-ફેબલેટ-ટેબલેટની ભેળસેળ

હજી ગયા વર્ષ સુધી, આપણામાંના ઘણા ખરા લોકોના હાથમાં કાં તો સાડા ત્રણ ઈંચના ફોન કે સ્માર્ટફોન હતા અને કાં ગણ્યાગાંઠ્યા લોકોના હાથમાં આઠ ઇંચનાં ટેબલેટ હતાં, પણ આ વર્ષે ચાડા ચારથી સાડા છ ઈંચના ફેબલેટે જબરું જોર લગાવ્યું. નાના સ્માર્ટફોનમાં નેટ કે વીડિયોની પૂરી મજા નહોતી મળતી અને ટેબલેટને ખિસ્સામાં મૂકવામાં કે કાને મૂકીને વાત કરવામાં અગવડ હતી, આ બંને વાતની સગવડ કરી દીધી ફેબલેટે. ખાસ કરીને ભારતના માર્કેટમાં ફેબલેટ, એમાં પણ ડ્યુઅલ સીમવાળાં ફેબલેટ એટલાં ચાલ્યાં કે મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ પણ મોડેમોડે ઝુકીને આ દિશામાં ઝુકાવવું પડ્યું!

રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડની ભેળસેળ

ખાસ કરીને સ્માર્ટફોનના ક્ષેત્રે આ બાબતે જબરી ઉથલપાથલ થઈ. હજી ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં અહીં જ લખ્યું હતું કે ૧૪ વર્ષથી મોબાઈલ હેન્ડસેટ ક્ષેત્રે રાજ કરતી નોકિયા કંપનીને આખરે, ૨૦૧૨માં સેમસંગે પાછળ રાખી દીધી. ત્યાં ૨૦૧૩માં સેમસંગને ઇન્ડિયન કંપની માઇક્રોમેક્સ, એટલિસ્ટ ભારતમાં, પાછળ રાખી દે એવી સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ. મોટો સ્ક્રીન, ડ્યુઅલ સિમ, લગભગ સરખાં સ્પેસિફિકેશન્સ, છતાં લગભગ અડધોઅડધ કિંમત – ઇન્ડિયન બ્રાન્ડ્સનું આ કોમ્બિનેશન ઇન્ટરનેશનલ બ્રાન્ડ્સ માટે ખતરનાક સાબિત થયું ને ઇન્ટરનેશનલ બ્રાન્ડ્સનો દબદબો તૂટ્યો. નેશનલ-ઇન્ટરનેશનલ બ્રાન્ડના હેન્ડસેટમાં ચાઈનીઝ પાર્ટ્સની ભેળસેળ વળી વધારાની!

 કંપનીઓનાં કાર્યક્ષેત્રોની ભેળસેળ

હજી હમણાં સુધી જુદી જુદી કંપનીઓએ પોતપોતાના ઇજારા નક્કી કરી રાખ્યા હતા, પણ આ વર્ષે એમાંય બધું સખળડખળ થઈ ગયું. ત્યાં સુધી કે આખેઆખી કંપનીઓની ભેળસેળ થઈ. નોકિયાને માઇક્રોસોફ્ટે ખરીદી લીધી. માઇક્રોસોફ્ટે પીસી અને સોફ્ટવેરનો ઇજારો તૂટવા લાગતાં મોટા પાયે ફોન માર્કેટમાં ઝુકાવ્યું. બ્લેકબેરી જેવી એક સમયની પ્રતિષ્ઠિત સ્માર્ટફોન કંપની લગભગ વેચાવા પર આવી ગઈ અને તેણે એન્ડ યુઝર માર્કેટમાંથી બહાર નીકળીને ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ કસ્ટમર્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યંુ. ગૂગલે સર્ચબોક્સમાંથી બહાર નીકળીને નેક્સસ જેવા સ્માર્ટફોન અને ક્રોમબુક જેવાં સાધનો તો ઠીક, ગૂગલ ગ્લાસ અને ડ્રાઇવરલેસ કાર જેવાં ક્ષેત્રોમાં પણ ઘૂસણખોરી કરી છે. સામે સ્માર્ટફોનનો વધતો ઉપયોગ જોઈને ફેસબુકે પણ ‘ફેસબુક ફોન’ રજૂ કરવા જેવી રમત કરી લીધી.

 ઇન્સ્ટન્ટ કમ્યુનિકેશનમાં ભેળસેળ

આ વર્ષે જૂન મહિનામાં ભારતે પણ ૧૬૩ વર્ષ જૂની ટેલિગ્રામ સેવા પર પૂર્ણવિરામ મૂક્યું, પણ એ એક અંત સામે ઇન્સ્ટન્ટ કમ્યુનિકેશનની અનેક નવી સગવડો ઉપલબ્ધ થઈ ગઈ. ઈ-મેઇલ તો પોસ્ટકાર્ડ જેવા લાગે અને ફેસબુક-ટ્વીટરના અપડેટ્સ ટેલિગ્રામ લાગે એવી વોટ્સચેપ કે વીચેટ કે લાઇન વગેરે ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ સર્વિસીઝે લોકોને ઘેલું લગાડ્યું. આંગળીના ટેરવે, મોબાઈલ સર્વિસ પ્રોવાઇડર કંપનીના એસએમએસ બિલની ચિંતા વિના લોકો મોબાઇલ પર શોર્ટ મેસેજ સાથે ઓડિયો-વીડિયો મેસેજની આપલે કરવા લાગ્યા. ગૂગલે હેન્ગઆઉટથી પોતાની હાજરી જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ જારી રાખ્યો.

 કમ્પ્યુટરમાં પણ ભેળસેળ

વાત ફક્ત અલગ અલગ કંપનીનાં કોમ્પોનન્ટથી એસેમ્બલ કરવામાં આવતા કમ્પ્યુટરની નથી. ફોન અને ટેબલેટ તો અડધા-પોણા કમ્પ્યુટર બની જ ગયા છે, પણ ખુદ પીસી, લેપટોપ અને ફોન-ટેબલેટની ભેળસેળ થઈ ગઈ છે. જોડી રાખો તો લેપટોપ અને સ્ક્રીન ડીટેચ કરો તો ટેબલેટ બને એવા ક્ધવર્ટિબલ ડિવાઇસ આકરી કિંમતને કારણે આ વર્ષે ખાસું જોર જમાવી શક્યાં નહીં, પણ હવે મોટા સ્ક્રીન સાથે જોડો તો પીસી, કી-બોર્ડ અને સ્ક્રીન કનેક્ટેડ રાખો તો વિન્ડોઝ ૮વાળું લેપટોપ અને સ્ક્રીન અલગ કરો તો એન્ડ્રોઇડ ટેબલેટ બને એવાં સાધન પણ પરદેશમાં આવી ગયાં છે, આપણે હવે આવશે. વિન્ડોઝ ૮ ટચસ્ક્રીનવાળાં પીસી કે લેપટોપથી પીસી અને ટેબલેટની ભેળસેળ વધુ ચટાકેદાર બની છે!

 કમ્પ્યુટર અને ટીવીની ભેળસેળ

પીસી, ફોન અને ટેબલેટ ઓછાં હોય તેમ હવે ટીવી પણ સ્માર્ટ બનવા લાગ્યાં! બજેટ મોટું હોય તો તમે ફૂલફ્લેજ્ડ નેટ કનેક્ટેડ સ્માર્ટ ટીવી ખરીદો, અથવા બજારમાં મળતાં ખાસ ડિવાઈસની મદદથી ટીવીને નેટ સાથે કનેક્ટ કરો. બજારના માલમાં તો ભેળસેળ સમજાય, પણ હવે આખેઆખાં બજારોની ભેળસેળ પણ થઈ ગઈ છે. આ વર્ષે ઓનલાઇન શોપિંગે ખાસ્સું ગજું કાઢ્યું ને સંખ્યાબંધ ઓનલાઈન મેગાસ્ટોર ખુલ્યા તો ઠીક, ચાલ્યા પણ ખરા! ટીવી પર ઓનલાઇન સ્ટોર્સની જાહેરાતોનું પ્રમાણ કેટલું વધ્યું છે એ તમે જ વિચારી લો.

 કનેક્ટેડ પીપલ અને થિંગ્સની ભેળસેળ

‘ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ’ શબ્દપ્રયોગ આ વર્ષે પણ ચચર્મિાં રહ્યો. હકીકત એ છે કે આખી દુનિયાને ભરડો લેનાર વર્લ્ડ વાઇડ વેબ સાથે જેટલા માણસો પીસી-લેપટોપ કે ફોન-ફેબલેટથી કનેક્ટેડ છે તેના કરતાં જુદાં જુદાં અનેકગણાં વધુ સાધનો પણ કનેક્ટ થઈ ગયાં છે, જેમાં આપણા પેટમાં જતી ટેબલેટ, ઘરમાંના ફ્રીજ કે વોશિંગ મશીનથી માંડીને કાર ને ત્યાંથી આગળ અવકાશની સીમા સુધી તરતાં ને પૃથ્વી પર નેટ કનેક્ટિવિટી આપતાં બલૂન કે સેટેલાઈટ સુધીનું બધું આવી ગયું. હાર્ટપેશન્ટના શરીરમાં રહેલી ચીપથી, વ્યક્તિને હાર્ટએટેક આવે તો તેના પોતાના પહેલાં તેના ડોક્ટરને જાણ થઈ જાય એવો સમય હવે સાયન્સફિક્શનનો મુદ્દો નથી!

 ઓફલાઇન-ઓનલાઇન ડેટાની ભેળસેળ

આ વર્ષે ઘણો ચર્ચામાં રહેલો શબ્દ છે ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ. વ્યક્તિગત વાત કરીએ તો અત્યાર સુધી આપણે ફેમિલી ફોટોગ્રાફ્સ પીસીમાં કે એક્સ્ટ્રા હાર્ડ-ડિસ્ક કે પેનડ્રાઇવમાં સ્ટોર કરતા, હવે ગૂગલ પ્લસ, ફેસબુક કે બીજી અફલાતૂન ફોટો સ્ટોરેજ અને શેરિંગ સુવિધાથી અનેક લોકો ફોટોઝ ઓનલાઇન ક્લાઉડમાં અપલોડ કરવા લાગ્યા છે. કમ્પ્યુટરમાં હાર્ડ ડિસ્કની સ્ટોરેજ ક્ષમતા એમબી અને જીબીના સીમાડા ઓળંગીને ટીબીમાં ગણાવા લાગી છે, પણ કમ્પ્યુટર ખાલીખમ રહે અને આપણો બધો ડેટા ઓનલાઇન જ સ્ટોર થાય એવા દિવસો દૂર નથી, ગૂગલની ક્રોમબુક આ જ દિશામાં લઈ જાય છે.

 ઓફલાઇન-ઓનલાઇન કામકાજની ભેળસેળ

એક જ કામ, અલગ અલગ સમયે, અલગ અલગ સાધનમાં કરવું પડે એવી જ‚રિયાત અને એ રીતે કામ થઈ શકે એવી સુવિધા – બંને હવે સામાન્ય થઈ ગયાં છે. ગૂગલ ડ્રાઇવ, સ્કાયડ્રાઇવ, ડ્રોપબોક્સ વગેરે સુવિધાને કારણે સામાન્ય રીતે ઓફલાઇન પીસીમાં પડી રહેતી ફાઇલ્સ હવે ગમે ત્યાંથી એક્સેસ કરી શકાય છે. આ વર્ષે ગૂગલે એન્ડ્રોઇડમાં ક્વિકઓફિસની સુવિધા ફ્રી કરી દેતાં, પીસીમાંની માઇક્રોસોફ્ટ ઓફિસની ફાઇલ્સ ફોન-ટેબલેટમાં એક્સેસ અને સાથે એડિટ થઈ શકે છે. સામે પક્ષે, તમે ગૂગલ ક્રોમ બ્રાઉઝરનો ઉપયોગ કરતા હો તો તેમાંની ઘણી એપ્સ હવે ઓફલાઇન ચાલે એવી સુવિધા પણ મળી છે! (આગળના લેખમાં જાણો વિગતવાર!)

સહદેવ-શ્રીકૃષ્ણની ભેળસેળ

જી હા, વાત ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીની જ ચાલી રહી છે, મહાભારતની નહીં. સહદેવ પૂછો તો જ કહે, જ્યારે કૃષ્ણ મનની વાત જાણી લે ને પૂછાય તે પહેલાં કહે. ગૂગલ કંપની અત્યાર સુધી સહદેવની ભૂમિકામાં હતી – અપાર માહિતીનો ભંડાર ખરો, પણ પૂછો તો જ ખુલ્લો મૂકે. હવે આ વર્ષે એન્ડ્રોઇડનાં નવાં વર્ઝન્સમાં ગૂગલ નાઉની સુવિધા ઉમેરાતાં, જીમેઇલ, કેલેન્ડર, ગૂગલ પ્લસ વગેરેમાં રહેલી આપણી માહિતી અને એ સિવાયની દુનિયાની બીજી માહિતીને એકમેક સાથે સાંકળીને ગૂગલ આપણે પૂછીએ તે પહેલાં, આપણે જાણવી જ‚રી માહિતી આપણને જણાવે છે. જેમ કે, ગૂગલ નાઉ આપણે પૂછીએ તે પહેલાં કહે છે કે ‘તમે ફલાણી મીટિંગ માટે જે રસ્તે જવાના છો એ રસ્તે ટ્રાફિક જામ છે’.

 વાસ્તવિક-અવાસ્તવિકની ભેળસેળ

હજી હમણાં સુધી, આપણું જીવન સરળ અને સહેલું હતું. વાત બે અંતિમની જ હતી – સત્ય અથવા ભ્રમ. હવે એમાં ત્રીજાં પરિમાણો ઉમેરાયાં છે. ગૂગલ ગ્લાસ જેવી ટેક્નોલોજી આ વર્ષે આરએન્ડડીનું સ્ટેજ વટાવીને કમર્ર્ર્શિયલ યુઝની સીમાએ પહોંચી ગઈ. ગૂગલ ગ્લાસ પહેયર્િ પછી, આપણી આંખ જે વાસ્તવિક દુનિયા જોઈ રહી હોય અને દિમાગ જેની ફક્ત કલ્પના કરી રહ્યુંં હોય એ બંને વચ્ચેનું કંઈક ગૂગલ પ્લસ પર આકાર લે છે! જેમ કે આપણે કોઈ અજાણ્યા વિસ્તારમાં હોઈએ, ભૂખ લાગી હોય, દિમાગ કોઈક સારી રેસ્ટોરાંમાં ટેબલ પર મજેદાર વાનગીની કલ્પના કરી રહ્યું હોય અને આંખો રેસ્ટોરાંનું બોર્ડ શોધી રહી હોય તો આપણા હળવા ઇશારે, ગૂગલ ગ્લાસ પર એ વિસ્તારમાંની નજીકની રેસ્ટોરાંનું લોકેશન અને ત્યાં સુધી પહોંચવાનો રસ્તો જોવા મળે. આ વર્ષે જેના પાયા મજબૂત બન્યા એ લીપમોશન ટેક્નોલોજી પણ કંઈક અવનવું કરશે એ નક્કી.

 ખાનગી-જાહેરની ભેળસેળ

આપણું જીવન વધુ ને વધુ નેટ ડિપેન્ડન્ટ બન્યું એ સાથે ખાનગી-જાહેર વચ્ચેની ભેદરેખા તદ્દન ધૂંધળી બનતી ચાલી છે. કંપની ગૂગલ હોય કે ફેસબુક, એમની ટર્મ્સ એન્ડ ક્ધડીશન્સ તેમ જ પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ સતત બદલાતાં હોવાથી સરેરાશ યુઝર તેની સાથે કદમ મિલાવી જ‚રી સેટિંગ્સ કરી શકતો નથી, પરિણામે આપણે જેને અંગત શેરિંગ માનતા હોઈએ એ આપણી જાણબહાર જાહેર થઈ જાય છે! અમેરિકન સરકારના પ્રિઝમ પ્રોગ્રામે આ વર્ષે હોબાળો મચાવ્યો તેમ ફેસબુકની નવી સર્ચ ટેક્નોલોજીએ પણ ઘણા લોકોને અધ્ધર જીવ કરી નાખ્યા!

 માણસ અને મશીનની મેળસેળ

ઇન્ટરનેટની વધુમાં વધુ મુલાકાત કોણ લેતું હશે? તમે સ્ત્રી-પુરુષ કે યુવાનો કે વૃદ્ધોના સંદર્ભમાં વિચાર કરતા હશો, પણ વિચાર અંતે માનવો જ કરતા હશો. હકીકત એ છે કે ઇન્ટરનેટ પરનો નોન-હ્યુમન ટ્રાફિક માણસો કરતાં વધી ગયો છે! માણસો નહીં, પણ વિવિધ પ્રકારના પ્રોગ્રામિંગ દ્વારા વિવિધ વેબસાઇટની નકલી વિઝિટને આઇટીની ભાષામાં રોબોટ કે બોટ ટ્રાફિક કહે છે. ઓટોમેકિ ઇન્કેપ્સ્યુલા નામની એક કંપનીએ આપેલાં તારણો મુજબ ૨૦૧૨માં ઇન્ટરનેટ પરના ટ્રાફિકમાં ૪૯ ટકા સાચા માણસોનો ટ્રાફિક રહ્યો હતો, જ્યારે ૫૧ ટકા બોટ ટ્રાફિક હતો. હવે ૨૦૧૩માં આ સંતુલન ખોરવાયું અને માણસોનું પ્રમાણ ૩૮.૫ ટકા થયું અને બોટ્સનું પ્રમાણ ૬૧.૫ ટકા થયું છે. બોટ ટ્રાફિક વિવિધ રીતે નુક્સાન પહોંચાડવાના હેતુથી જ કરવામાં આવતો હોય છે.

 ૨૦૧૩માં કેટલી એપ્સ ડાઉનલોડ થઈ?

૨૦૧૩નું વર્ષ સ્માર્ટફોનનું રહ્યું એ તો આજુબાજુ નજર નાખતાં જ સમજાય તેમ છે. ગાર્ટનર નામની એક કંપનીના અંદાજ મુજબ, ૨૦૧૩ના વર્ષમાં ૧૦૦ અબજથી વધુ મોબાઇલ એપ્સ ડાઉનલોડ થઈ, જેમાંથી ૯૧ ટકા ફ્રી એપ્સ હતી! વિશ્ર્વસ્તરે અભ્યાસ હાથ ધરતી આ કંપનીના અહેવાલ કહે છે કે ૨૦૧૩માં, ૨૦૧૨ કરતાં લગભગ ૬૦ ટકા વધુ એપ ડાઉનલોડ થઈ, પણ ૨૦૧૭ સુધીમાં આ પ્રમાણ બમણાથી પણ વધુ થઈ જવાની સંભાવના છે.

 આંખમાં કમ્પ્યુટર

પહેલાં કમ્પ્યુટર ટેબલ પર રહેતાં હતાં, પછી ખોળામાં આવ્યાં, પછી હાથમાં આવ્યાં, ગૂગલ ગ્લાસ સાથે એ ચશ્મા સુધી પહોંચ્યાં અને હવે છેક કોન્ટેક્ટ લેન્સ સુધી પહોંચી જાય તેવી સંભાવના છે. સેમસંગ કંપનીની બે રીસર્ચ વિંગ સહિત સંખ્યાબંધ રીસર્ચ સેન્ટર્સમાં આ દિશામાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. અત્યાર સુધીમાં ગ્લુકોમા જેવા રોગના દર્દીનું આંખનું સતત મોનિટરિંગ કરે તેવા કોન્ટેક્ટ લેન્સ શોધાયા છે, પણ હવે સામાન્ય સ્થિતિમાં આંખની દૃષ્ટિમાં અંતરાય ન બને, પણ વ્યક્તિ ચાહે ત્યારે ગૂગલ ગ્લાસની જેમ કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ ડિસ્પ્લેમાં ફેરવાઈ જાય એવા લેન્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

 હાઇબ્રીડ ડિવાઇસનું બજાર ઊંચકાશે?

પીસી અને લેપટોપ બંને તરીકે કામ આપે એવાં હાઇબ્રિડ સાધનો અત્યાર સુધી તેની ઊંચી કિંમતને કારણે પોતાનું સ્થાન જમાવી શક્યાં ન થી, પરંતુ હવે ઇન્ટેલ કંપનીના કહેવા પ્રમાણે હવે આવાં સાધનોની કિંમત ઘટે તેમ હોવાતી ૨૦૧૪માં તેનું બજાર ઊંચકાય તેવી સંભાવના છે.

આ પ્રકારનાં સાધન સાથે રાખવામાં સગવડભર્યાં છે અને તેની સાથોસાથ લોકો પોતાના લેપટોપની જેમ રોજિંદું કામકાજ પણ સહેલાઈથી કરી શકતા હોવાથી લોકોને આ સાધનો ગમ્યાં તો છે જ, ૨૦૧૪માં તેની કિંમત ‚ા. ૩૦,૦૦૦થી નીચે જવાની સંભાવના હોવાથી તેનું ચલણ વધશે તેમ લાગે છે.

પીસીમાં એપ્સ ચલાવો, નેટ કનેક્શન વિનાગૂગલ ક્રોમના પાંચમાં જન્મદિને મળેલી આ નવી સોગાતથી, ઓફલાઇન અને ઓનલાઇન વચ્ચેનું અંતર ઘટ્યું છે અને હવે, પીસી લેપટોપ કે સ્માર્ટફોન પર કામ કરવાની આપણી ઢબ ફરી એક વાર બદલાઈ શકે છે!

ગયા વર્ષે, ૨૨ નવેમ્બરે ગૂગલ ક્રોમ બ્રાઉઝરનો પાંચમો જન્મદિન ઉજવાયો અને એ દિવસે આપણને ગૂગલ જેવી ઓનલાઈન દુનિયાની જાયન્ટ તરફથી જે મળવાની કલ્પના ન હોય એવી ભેટ મળી – ઓફલાઇન એપ્સની! એવી એપ્લિકેશન્સ જેનો આપણે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન ચાલુ ન હોય ત્યારે પણ લાભ લઈ શકીએ!

આપણા ઘણા સમયથી જોતા આવ્યા છીએ તેમ, અત્યારે ઓફલાઇન અને ઓનલાઇન કામકાજનો મિશ્ર સમય ચાલી રહ્યો છે. થોડાં વર્ષ પહેલાં, આપણું બધું જ કામકાજ આપણા પીસીમાં થતું હતું, ત્યાં જ સ્ટોર થતું હતું અને એ કામ બીજા કોઈને મોકલવાનું થાય, ફક્ત ત્યારે આપણને ઇન્ટરનેટ સાથે કનેક્ટ થઈ, ફાઇલની આપલે કરતા હતા. એ પછી ઇન્ટરનેટનો વ્યાપ વધતો ગયો અને ઘણું બધું કામકાજ ડાયરેક્ટ નેટ પર થવા લાગ્યું.

તાજો દાખલો ગૂગલ ડ્રાઇવ કે ડોક્સનો છે. આ ઓનલાઇન સુવિધામાં આપણે માઇક્રોસોફ્ટ ઓફિસની જેમ વર્ડ, પાવરપોઇન્ટ કે એક્સેલ જેવી ફાઇલ ઓપન કરી તેમાં કામ કરી, મિત્રો કે સાથી કર્મચારીઓ સાથે તેને શેર કરી, એક સાથે એ ફાઇલ પર કામ કરી શકીએ છીએ અને એકબીજાને કમેન્ટ પણ મોકલી શકીએ છીએ. માઇક્રોસોફ્ટ ઓફિસનું ઓનલાઇન સ્વ‚રુપ પણ કંઈક આવું જ છે.

આમ ઘણું બધું હવે ઓનલાઇન થવા લાગ્યું છે,છતાં, માઇક્રોસોફ્ટ વર્ડનો જ દાખલો લઈએ તો તેના ઓફલાઇન વર્ઝન એટલે કે આપણા પીસીમાં ચાલતા પ્રોગ્રામમાં જેટલી સુવિધાઓ અને ફીચર્સ આપણને મળે છે એટલાં ગૂગલ ડોક્સમાં મળતાં નથી. ઉપરાંત, નેટ કનેક્શનની સ્પીડ હવે વધી હોવા છતાં, સૌને ચોવીસે કલાક નેટ કનેક્શન ઉપલબ્ધ હોય એવું બનતું નથી.

એટલે કે, એક તરફ ઓફલાઇન પ્રોગ્રામ્સમાં આપણને પાવરફૂલ ફીચર્સ મળે છે, તો ઓનલાઇન એપ્સમાં આપણને ગમે ત્યાંથી એક્સેસ કે એડિટ કરવાની આઝાદી અને એક જ સમયે બીજા લોકો સાથે મળીને કામ કરવાની આઝાદી મળે છે. બંનેના જુદા જુદા લાભ છે અને જુદી જુદી ખૂટતી કડીઓ છે.

આ બંનેનો એક સાથે લાભ લેવો હોય તો? બસ, આ જ વિચારના પાયા પર સર્જાઈ છે ગૂગલની ઓફલાઇન એપ્સ. એવી એપ્સ જે મોડર્ન વેબ ટેક્નોલોજીનો પૂરો લાભ લઈ શકાય એ રીતે ડિઝાઇન થઈ છે અને છતાં, જ‚ર પડે ત્યારે નેટ કનેક્શન વિના, આપણા પીસીમાંના જ કોઈ પ્રોગ્રામની ચાલી શકે છે!

 ઓફલાઇન એપ્સ કેવી રીતે ચલાવશો?

આ બધી ઓફલાઇન ચાલી શકે તેવી એપ્સનો લાભ લેવા માટે આપણા કમ્પ્યુટરમાં ગૂગલ ક્રોમ બ્રાઉઝર હોવું જ‚રી છે. હાલમાં ગૂગલે મોટા ભાગે પ્રોડક્ટિવિટી અને ક્રિએટિવિટીમાં ઉપયોગી એપ્સ કે વિવિધ ગેમ્સનાં ઓફલાઇન વર્ઝન્સ આપ્યાં છે.

જેમ કે તમને ગમે ત્યારે દિમાગમાં ઝબકે એવો કોઈ મુદ્દો નોંધ સ્વ‚પે ટપકાવી લેવાની આદત હોય તો ગૂગલની કીપ નામની એક સર્વિસ ઉપયોગી છે. રોજબરોજનું કામકાજ યાદ રાખવા માટે એકદમ સરળ છતાં, કામઢું ટુ-ડુ લિસ્ટ રાખવાની ટેવ હોય તો વન્ડરલિસ્ટ નામની એક એપ હવે ઓફલાઇન પણ ઉપયોગી છે (આ એક ખરેખર બહુ ઉપયોગી એપ છે, આપણે આગામી અંકમાં એની વિગતવાર વાત કરીશું). ઇન્ટરનેટ પર વાંચવા જેવા અઢળક લેખોને ફુરસદે વાંચવામાં ઉપયોગી એવી પોકેટ સર્વિસ પણ હવે ઓફલાઇન એપ તરીકે ઉપલબ્ધ છે, એ રીતે, તમારા ફોટોગ્રાફમાં નાનું મોટું ટચિંગ કરવું હોય તો પિક્સલર નામની એપ પણ ઉપલબ્ધ છે.

ક્રોમ ઓપન કરી, ક્રોમ વેબ સ્ટોરમાં જાઓ (નવી બ્લેન્ક ટેબ ઓપન કરતાં સ્ક્રીન પર નીચે જમણા છેડે વેબ સ્ટોરની લિંક મળશે, અથવા એડ્રેસબારમાં સીધું જ વેબસ્ટોરનું એડ્રેસ લખો :https://chrome.google.com/webstore).

હવે ડાબી પેનલમાં કલેક્શન્સ લિંક પર ક્લિક કરો.

હવે ફોર યોર ડેસ્કટોપ કે ઓફલાઇન એપ્સમાં જાઓ.

અહીં જુદી જુદી એપ્સ જોવા મળશે, જે ઓફલાઇન પણ ચાલશે. તમારા ગૂગલના એકાઉન્ટથી લોગ-ઇન થઈને આમાંની કોઈ પણ એપ તમે પહેલી વાર ઇન્સ્ટોલ કરશો એટલે તમારા પીસીના નીચેના ટાસ્કબારમાં એક ગૂગલ ક્રોમ એપ લોન્ચરનું બટન ઉમેરાઈ જશે. આ બટન પર ક્લિક કરીને આપણે ઇન્સ્ટોલ કરેલી બધી ઓફલાઇન એપ ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વિના ચલાવી શકાશે.

જેમ મોબાઇલમાં આપણે ઘણી એપનો નેટ કનેક્શન વિના લાભ લઈ શકીએ અને નેટ કનેક્શન મળતાં તેમાંનો ડેટા અપડેટ થાય એ જ રીતે, પીસીમાં ચાલતી આ બધી એપનાં ઓનલાઇન વર્ઝન પણ છે, એટલે કે જ્યારે આપણે નેટ સાથે કનેક્ટ થઈએ ત્યારે આ એપ ક્લાઉડમાંના ડેટા સાથે ઝડપથી આપલે કરીને ઓફલાઇન ડેટાને અપડેટ કરી લેશે. પરિણામે આપણે જેના પર ઓફલાઇન કામ કર્યું હોય, તે ડેટા આપણે બીજા કોઈ પીસીમાં ક્રોમ બ્રાઉઝરથી કે સ્માર્ટફોનમાં એ એપના મોબાઇલ વર્ઝનમાં પણ તેનો લાભ લઈ શકીએ છીએ.

વાત થોડી ગૂંચવણભરી લાગે છે? મેઇલ માટે તમે માઇક્રોસોફ્ટ આઉટલૂકનો ઉપયોગ કર્યો હશે તો આ વાત તરત સમજાશે. જેમ, નેટ કનેક્શન ન હોય ત્યારે આઉટલૂક ઓપન કરી, મેઇલ લખીને તેને સેન્ડ કરી દઈએ અને નેટ કનેક્શન મળતાં, આઉટલૂક પ્રોગ્રામ આપણે લખેલો મેઇલ સેન્ડ કરી દે અને આપણા પર આવેલા નવા મેઇલ ડાઉનલોડ કરી દે છે, બરાબર એ જ રીતે આ ઓફલાઇન એપ્સ કામ કરે છે.

આ અંકની કવરસ્ટોરીમાં પોકેટ નામની એક અફલાતૂન એપ્લિકેશન વિશે મુદ્દાસર માહિતી મેળવશો એટલે ઓફલાઇન એપ્સનો ક્ધસેપ્ટ એકદમ ક્લિયર થઈ જશે!

અત્યારે લગભગ પ૦ જેટલી એપ્સનાં જ ઓફલાઇન વર્ઝન ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ સમય સાથે આવી એપ્સનું પ્રમાણ વધવાનું એ નક્કી છે.