વિશ્વમાં જ્ઞાન અસીમ છે.
આપણે જેટલું જાણતા હોઈએ છીએ, તેના કરતાં જેટલું જાણતા નથી એનું પ્રમાણ બહુ વધુ હોય છે અને આ બંને કરતાં, જે આપણે જાણતા પણ નથી કે આપણા જાણતા નથી, એનું પ્રમાણ તો જબરજસ્ત વધુ હોય છે!
બહુ અટપટું વાક્ય થઈ ગયું, પણ હકીકત એ છે કે વિકિપીડિયાને પ્રતાપે હવે આપણે કેટલું જાણતા નથી એ જાણવું આપણા માટે સહેલું થઈ ગયું છે.
વિકિપીડિયાની સૌથી મોટી ઉપલબ્ધિ કઈ? આખા વિશ્વના જ્ઞાનને ૪૦-૫૦ લાખ લેખોમાં આવરી શકાયું અને સૌને મફતમાં ઉપલબ્ધ કરી શકાયું એ? મારા મતે, એથી વધુ મોટી સિદ્ધિ એ છે કે વિકિપીડિયાથી એ સાબિત થયું કે વિશ્વમાં ઉમદા હેતુ માટે નિ:સ્વાર્થ ભાવે યોગદાન આપનારા લોકોની ખોટ નથી.
વિકિપીડિયાની ચોક્સાઈ અને ખરાઈ અંગે અવારનવાર સવાલો થતા રહે છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ ગમે ત્યારે એડિટ કરી શકે એવું લખાણ કેટલું વિશ્વસનીય એવો સવાલ કોઈને પણ થાય. પરંતુ વિકિપીડિયાના લેખોમાં ઉમેરાતી ખોટી માહિતીઓ બહુ ઝડપથી સુધારી લેવામાં આવે છે એ, આટલા મોટા પાયા પરના પ્રોજેક્ટને મેનેજ કરવાની માણસની શક્તિ અને તેમાં તેને મદદ કરતી ટેક્નોલોજી બંનેની સિદ્ધિ ગણી શકાય.
આ અંકમાં વિકિપીડિયાની પ્રાથમિક માહિતી સાથે ગુજરાતીમાં વિકિપીડિયાને સક્ષમ બનાવવા થતા પ્રયાસોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
આ અંકના પાછલા કવરપેજ પર જોશો તેમ, આવતા અંકમાં આપણને ઘેરબેઠાં વિશ્વના કોઈ પણ ખૂણાનું રોમાંચક આકાશદર્શન કરાવતી એક અદભુત સુવિધાની વિગતવાર વાત કરીશું.
સફરમાં સાથે રહેશો!
– હિમાંશુ